Cuộc thi khởi nghiệp NoWaste Now 2026, một hoạt động trọng điểm trong khuôn khổ Vietnam Space Week 2026, đã định nghĩa lại rác thải không còn là “phần dư bỏ đi” mà là khởi đầu của các chuỗi giá trị mới. Được tổ chức bởi Trung tâm Ươm tạo Công nghệ và Hỗ trợ Đổi mới Sáng tạo Hậu Giang (ISC) từ ngày 07/05 đến 28/05/2026, cuộc thi đã thu hút hơn 14 trường đại học tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và TP.HCM tham gia.
Sứ mệnh cốt lõi của chương trình là thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp gắn liền với thích ứng biến đổi khí hậu, nông nghiệp tuần hoàn và thị trường carbon. Sau hành trình 4 tuần bứt phá từ huấn luyện chuyên sâu đến hoàn thiện mô hình kinh doanh, 6 dự án xuất sắc nhất đã tiến vào vòng chung kết. Kết quả chung cuộc, dự án Greenshield Mekong (Đại học FPT Cần Thơ) đã giành ngôi vị Quán quân với giải pháp bao bì sinh học từ lục bình và lá sen.
Các chủ đề và dự án trọng tâm
Các dự án tham gia NoWaste Now 2026 tập trung vào việc ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề môi trường và nông nghiệp đặc thù của khu vực ĐBSCL.
- Công nghệ vật liệu sinh học và xử lý phụ phẩm
Chủ đề này nổi bật với các giải pháp thay thế nhựa và tận dụng phế phẩm nông nghiệp dồi dào.
- Greenshield Mekong (Giải Nhất): Phát triển bao bì sinh học phân hủy hoàn toàn từ lục bình và lá sen. Dự án không chỉ giải quyết vấn đề rác thải nhựa mà còn tận dụng nguồn nguyên liệu xâm lấn tại địa phương để phục vụ xuất khẩu nông sản xanh. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là cải thiện độ bền và khả năng chống thấm của vật liệu.
- PetBed (Giải Khuyến khích): Sản xuất cát lót chuồng thú cưng từ bã mía. Đây là giải pháp thay thế cát bentonite truyền thống, hướng tới khách hàng đô thị với ưu điểm không bụi, nhẹ và có thể ủ thành phân bón hữu cơ sau khi sử dụng. Thách thức nằm ở việc tối ưu hóa khả năng vón cục và thay đổi thói quen người dùng.
- Hệ sinh thái thực phẩm và nông nghiệp tuần hoàn
Tăng giá trị cho nông sản thông qua chế biến sâu và quản lý chuỗi cung ứng là xu hướng chủ đạo.
- AMURIWINE – Amuricata de zero waste (Giải Nhì): Xây dựng hệ sinh thái sản phẩm từ trái mãng cầu xiêm không đạt chuẩn (rượu vang, kẹo dẻo, nước uống). Dự án giải quyết tình trạng thất thoát 20–30% trái cây sau thu hoạch bằng mô hình “zero-waste”, tận dụng cả bã phụ phẩm.
- GreenConnect AgriLoop (Giải Khuyến khích): Thiết lập mô hình thu mua – chế biến – phân phối nông sản loại II (chiếm 10–20% sản lượng nhưng thường bị bỏ phí). Dự án kết nối nông dân với các nhà hàng thông qua nền tảng số, cung cấp sản phẩm với giá thấp hơn thị trường 10–20%.
- Snack Tempeh (Giải Khuyến khích): Cải tiến dinh dưỡng từ đậu nành lên men theo quy trình không rác thải. Sản phẩm hướng tới xu hướng “Eat Clean” và cung cấp protein thực vật cho người ăn chay, vận động viên.
- Số hóa và Công nghệ môi trường
Ứng dụng Internet of Things (IoT) và trí tuệ nhân tạo để quản lý tài nguyên.
- Waterlytics (Giải Ba): Giải pháp quan trắc và xử lý nước thông minh cho ngành thủy sản. Hệ thống sử dụng cảm biến IoT để giám sát các chỉ số (pH, COD, DO, TSS) theo thời gian thực và tích hợp báo cáo ESG tự động. Điểm độc đáo là mô hình “Water Reuse Marketplace” cho phép giao dịch nước thải tái sử dụng. Rào cản hiện tại bao gồm chi phí thiết bị và hành lang pháp lý.
Lộ trình huấn luyện và tiêu chí đánh giá
Cuộc thi được thiết kế như một chương trình tiền ươm tạo với cấu trúc chặt chẽ:
- Nội dung đào tạo chuyên sâu: Sinh viên được huấn luyện về Thị trường tín chỉ Carbon Việt Nam, khung 10R (tái chế, tái sử dụng…), Cộng sinh công nghiệp, và kỹ năng xây dựng Pitch Deck bằng tiếng Anh.
- Hình thức học tập: Kết hợp giữa trực tiếp tại ISC Hậu Giang và trực tuyến, giúp sinh viên tiếp cận các kiến thức về thấu hiểu người dùng và kiểm chứng nhu cầu thị trường.
- Hội đồng giám khảo: Bao gồm 7 chuyên gia đầu ngành từ các lĩnh vực khoa học công nghệ, quỹ đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước.
Quyền lợi hậu cuộc thi: Tất cả 6 đội lọt vào vòng chung kết đều nhận được gói hỗ trợ ươm tạo toàn diện tại ISC Hậu Giang:
- Không gian làm việc: Sử dụng miễn phí từ 6 đến 12 tháng.
- Cố vấn chuyên sâu: Mentor 1-1 với chuyên gia (2 giờ/tháng).
- Kết nối đầu tư: Cơ hội tiếp cận các nhà đầu tư thiên thần (Angel/Early-stage) qua sự kiện Demo Day và mạng lưới đối tác của ISC.
Cuộc thi NoWaste Now 2026 đã chứng minh rằng khởi nghiệp xanh tại Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ lý thuyết sang thực tiễn. Việc kết hợp giữa tri thức bản địa (nguyên liệu bã mía, lục bình, nông sản dư thừa) với công nghệ hiện đại (IoT, công nghệ sinh học) đang tạo ra một thế hệ doanh nhân trẻ có khả năng định hình tương lai phát triển bền vững cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
